Wartości pokazują, czy żyjesz swoim życiem

Czasem spadek energii nie ma nic wspólnego ze zmęczeniem. Nie wynika z nadmiaru obowiązków, ani zbyt intensywnego tempa życia. Bywa, że jego źródło jest znacznie głębsze. Bywa, że to brak zgodności z własnymi wartościami.

To doświadczenie zna wiele osób. Z zewnątrz wszystko wygląda dobrze. Działasz, realizujesz zadania, być może nawet osiągasz swoje cele. A jednak w środku pojawia się coś trudnego do uchwycenia. Napięcie. Brak sensu. Spadek energii. Jakby coś się nie zgadzało. I bardzo często właśnie tak jest.

Talenty wyjaśniają. Wartości prowadzą

W pracy trenerskiej zawsze zaczynam od talentów. To one pomagają zrozumieć, w jaki sposób działamy, co przychodzi nam naturalnie i dlaczego reagujemy tak, a nie inaczej. Dają ulgę, porządkują i nazywają to, co wcześniej było intuicyjne lub nieuświadomione.

Ale jest jeszcze jeden poziom. Głębszy.

Możesz działać zgodnie ze swoimi talentami i nadal czuć, że to nie jest do końca Twoje życie. Możesz robić coś dobrze, być ekspertem czy ekspertką a jednocześnie nie czuć w tym sensu.

To moment, w którym wchodzimy w obszar wartości.
Bo o ile talenty pokazują, jak działasz, o tyle wartości odpowiadają na pytanie, dlaczego wybierasz właśnie tę drogę. To one, to nasze wartości  decydują o tym, które decyzje są naprawdę Twoje.

Czym są wartości i dlaczego są tak ważne?

Wartości często traktujemy jako pojęcia ogólne. Coś, co dobrze brzmi, ale trudno to tak namacalnie uchwycić w codziennym życiu. Tymczasem ich znaczenie jest dużo bardziej konkretne.

Richard Barrett pisze:

„Nasze wartości są odzwierciedleniem naszych potrzeb. Są wyrazem tego, czego potrzebujemy, aby utrzymać wewnętrzną stabilność i zewnętrzną równowagę.”

To zdanie zmienia perspektywę. Wartości przestają być deklaracją. Stają się informacją. Pokazują, czego naprawdę potrzebujesz, żeby być w równowadze ze sobą i ze światem. Dlatego praca z wartościami nie jest teorią. Jest bardzo praktyczna. Dotyczy codziennych wyborów. 

Dlaczego brak zgodności z wartościami odbiera energię?

Nadwyraz częstym  powodem spadku energii jest życie w oparciu o wartości, które nie są nasze. Przejmujemy je z domu, kultury, środowiska pracy. Uczymy się, co powinno być ważne i zaczynamy według tego funkcjonować.

Ambicja. Odpowiedzialność. Sukces. Poświęcenie.

Same w sobie nie są złe. Ale tylko wtedy działają na naszą korzyść, kiedy są naprawdę nasze. Jeśli nie są, zaczynają działać przeciwko nam.

Pojawia się napięcie. Zmęczenie, które nie mija. Brak motywacji, którego nie da się naprawić kolejną techniką. Bo problem nie leży w działaniu. Problem leży w kierunku.

Wartość bez definicji nie działa

Często ktoś mówi, że jego wartością jest zdrowie, wolność albo rodzina. To dobry początek. Ale to jeszcze nie jest realna praca z wartościami. Wartość zaczyna działać dopiero wtedy, kiedy nadajesz jej osobiste znaczenie. Kiedy odpowiadasz sobie na pytanie, co to dokładnie znaczy dla mnie w codziennym życiu. Dla jednej osoby zdrowie będzie oznaczało aktywność fizyczną i dietę. Dla innej umiejętność odpoczywania. Dla jeszcze innej ograniczanie stresu.To samo słowo. Zupełnie inne decyzje. Dlatego wartości nie mają jednej definicji. To Ty ją tworzysz.

Jak wartość wygląda w praktyce?

Wartości zaczynają mieć znaczenie dopiero wtedy, kiedy przekładają się na konkretne decyzje, rytuały i codzienne wybory. Inaczej pozostają tylko słowami.
Dla mnie w tym roku taką wartością jest dobre samopoczucie. Fizyczne, psychiczne, emocjonalne.
Jeszcze kilka lat temu moje podejście było inne. Potrafiłam działać mimo zmęczenia, ignorować sygnały z ciała, „przepychać” rzeczy, które były ważne, ale kosztowały mnie za dużo. Dziś robię coś innego. Zanim podejmę decyzję, zatrzymuję się i sprawdzam: czy to, co mam zrobić, doda mi energii, czy raczej ją zabierze, czy mam na to przestrzeń –  fizyczną i emocjonalną, czy ja naprawdę tego chcę. I bardzo często to zmienia wszystko. Czasem oznacza odłożenie czegoś na później. Czasem powiedzenie „nie”.  Czasem wybranie mniej zamiast więcej. I paradoksalnie to właśnie wtedy energia zaczyna wracać. Bo wartość zaczyna działać.

Wartości zawsze przekładają się na codzienność

Każda wartość, jeśli jest naprawdę Twoja, ma swoje odbicie w konkretnych działaniach. Weźmy na przykład zdrowie. Dla jednej osoby zdrowie będzie oznaczało regularny ruch, sen, dbanie o ciało, regeneracji, wiadome zarządzanie stresem. To jest wspierające rozumienie wartości. Ale zdrowie może też wyglądać zupełnie inaczej. Może oznaczać bardziej kontrolę, restrykcję, presję na „bycie idealnym, wyrzuty sumienia przy każdym odstępstwie,  ciągłe napięcie zamiast równowagi. To samo słowo. Zupełnie inne doświadczenie. Podobnie jest z równowagą między pracą, a życiem prywatnym. Wspierające rozumienie tej wartości może oznaczać, np.  świadome kończenie pracy o określonej godzinie, obecność w relacjach, przestrzeń na odpoczynek. ale może też przyjmować formę, która ogranicza, np. sztywne oddzielanie pracy i życia, które nie uwzględnia realiów,  poczucie winy, kiedy jedno zaczyna dominować nad drugim i frustrację, że „nie wychodzi idealnie”, stres. Dlatego tak ważne jest nie tylko to, jaką wartość wybierasz. Ale jak ją rozumiesz.

Wartości to decyzje, które powtarzasz

Wartości nie są tym, co deklarujesz. Są tym, co robisz codziennie. To one decydują: czy się zatrzymasz, czy pójdziesz dalej,  czy powiesz „tak”, czy „nie”,  czy wybierzesz siebie, czy oczekiwania innych. I właśnie dlatego są tak ważne. Bo nie działają na poziomie idei. Działają na poziomie codziennego, praktycznego życia. I właśnie dlatego praca z wartościami zaczyna się nie od listy słów, tylko od życia, które za nimi stoi.

Wartości zmieniają się razem z Tobą

Barrett pokazuje bardzo ważną rzecz. Rozwijamy się etapami, a każdy etap ma swoje potrzeby. A ponieważ wartości są odzwierciedleniem potrzeb, one również się zmieniają. To, co było dla Ciebie ważne kilka lat temu, dziś może już nie działać. I to jest naturalne.
W jego podejściu mówimy o siedmiu poziomach rozwoju świadomości. Od poziomu przetrwania i bezpieczeństwa, przez przynależność i uznanie, aż po autentyczność, sens i bezinteresowną służbę.
Nie chodzi jednak o to, żeby je analizować samodzielnie w szczegółach. Chodzi o zrozumienie, że nasze wartości są żywe i zmieniają się wraz z nami.

Czy Twoje wartości Cię wspierają czy ograniczają?

To jedno z najważniejszych pytań, jakie możesz sobie zadać. Bo wartości mogą być ogromną siłą. Dają kierunek, spójność i poczucie sensu. Ale mogą też ograniczać. Czasem wartość, która kiedyś była dla Ciebie ważna, dziś zatrzymuje Cię w miejscu. Czasem coś, co nazywasz wartością, jest przekonaniem, które już dawno Ci nie służy.
Dlatego proces pracy z wartościami polega nie tylko na ich nazwaniu. Polega na świadomym sprawdzeniu, czy nadal są Twoje.

Wartości jako Twój wewnętrzny GPS

W świecie pełnym gotowych odpowiedzi łatwo zgubić siebie. Różne podejścia próbują pokazać jedyną właściwą drogę. Ale każdy człowiek ma swój własny system nawigacji. I tym systemem są wartości. To one pokazują, czy jesteś w zgodzie ze sobą. Czy idziesz w dobrą stronę. Czy decyzje, które podejmujesz, są naprawdę Twoje.
Nie zawsze jest to wygodne. Czasem oznacza zmianę. Czasem wymaga odwagi. Ale to jedyna droga do spójności.

Na koniec

Zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie jedno pytanie: czy to, co robię, jest w zgodzie ze mną? Twoje ciało i emocje bardzo często znają odpowiedź szybciej niż umysł. Talenty pokazują, jak działasz najlepiej. Wartości pokazują, które decyzje są naprawdę Twoje. A kiedy jedno spotyka się z drugim, pojawia się spójność.
I to właśnie z niej bierze się energia.

Jeśli chcesz pójść krok dalej

Jeśli czujesz, że ten temat jest o Tobie, to bardzo możliwe, że jesteś w momencie, w którym warto zatrzymać się i przyjrzeć swoim wartościom głębiej. W mojej pracy pomagam:
– nazwać wartości, którymi naprawdę się kierujesz
– zobaczyć, jak przekładają się na Twoje decyzje
– sprawdzić, czy Cię wspierają, czy ograniczają
– połączyć wartości z naszymi talentami w jeden spójny kierunek To proces, który często przynosi ogromną ulgę i porządek.

Bo nagle zaczynasz lepiej rozumieć siebie, swoje decyzje i wybory.

Jeśli chcesz, możesz skorzystać z testu wartości, na którym pracuję z klientami.